Om opschaling van hybride zorg te versnellen, kijken we bij Vliegwiel vooral naar wat we van anderen kunnen leren, we leggen verbindingen en sluiten aan bij de praktijk. Onze blik is daarbij vaak nationaal gericht, maar inspiratie hoeft zich niet te beperken tot Nederland. Kijk bijvoorbeeld naar landen die ook uitdagingen hebben door vergrijzing zoals Japan, of vooroplopen in digitalisering van zorg zoals Duitsland, of een vergelijkbaar zorgstelsel hebben zoals Denemarken. Oplossingen zijn vaak niet één-op-één over te nemen, maar ze kunnen wel helpen begrijpen wat werkt en waarom. Ook kunnen ze helpen kansen sneller te herkennen. Dit kan de opschaling van digitale zorg weer versnellen.
We zijn niet de eerste met het idee om naar relevante implementaties in het buitenland te kijken. In 2016 heeft het RIVM een inventarisatie gedaan naar wat we kunnen leren van het buitenland op het gebied van preventie in het zorgstelsel. Hierin staan knelpunten die nog altijd herkenbaar zijn zoals: beperkte inzichten in effectiviteit, versnipperde verantwoordelijkheden en gebrek aan structurele financiering. Inmiddels zijn we tien jaar verder en heeft digitalisering ook een steeds grotere invloed op de zorg. Afgelopen jaar kwam de IZA/AZWA-werkgroep Digitale en Hybride zorg met een rapport over hoe Europese landen omgaan met medische apps. In dit rapport beschrijven ze ervaringen van elf Europese landen en geven ze negen adviezen met betrekking op financiering, investeren in kennis en harmoniseren van toetsingskaders.
Hoe kan digitalisering helpen om preventie slimmer, effectiever en aantrekkelijker te maken?
Dit riep bij ons de vraag op: hoe kan digitalisering helpen om preventie slimmer, effectiever en aantrekkelijker te maken? Bij Vliegwiel zagen we namelijk de potentiële meerwaarde die thuismonitoring voor patiënten kan hebben op het gebied van leefstijl en preventie. Met deze verbinding tussen thuismonitoring en leefstijl zijn we aan de slag gegaan. Een aantal internationale voorbeelden gaf ons richting bij deze vraag, niet als blauwdruk maar als inspiratie.
Internationale voorbeelden
In Japan wordt bijvoorbeeld geëxperimenteerd met gezondheidspunten: inwoners worden beloond voor gezond gedrag bijvoorbeeld met kortingsbonnen. Met behulp van gezondheidstests worden mensen verbonden aan gezondheidsexperts die mensen begeleiden om hun leefstijl te verbeteren. In zowel Duitsland als de Verenigde Staten zien we modellen van Shared Savings, waarbij zorgaanbieders en verzekeraars gezamenlijk investeren in preventie en ook samen profiteren van de opbrengsten van een gezondere populatie. Je kunt het zien als een soort winstdeling: zorgverleners uit verschillende domeinen en zorgverzekeraars stimuleren samen leefstijlverbeteringen waarna de besparingen in zorgkosten worden verdeeld als een soort financiële beloning. Zo zou je meer richting beloningssystemen kunnen denken, voor zowel patiënt als zorgverlener, om mensen te stimuleren aan hun gezondheid te werken.
In Denemarken vinden we een ander type inspiratie: een sterk geïntegreerde digitale infrastructuur. Via het nationale platform Sundhed.dk hebben burgers toegang tot hun medische gegevens én tot betrouwbare informatie over gezondheid en leefstijl. Juist die combinatie van inzicht in je eigen data en handelingsperspectief maakt dat één platform zowel kan informeren als motiveren. Dit maakt het gemakkelijker voor patiënt en zorgverlener verbindingen te leggen tussen gezondheidsgegevens en de stap naar gedrag. Dit is ook wat een grote meerwaarde van de koppeling van leefstijlondersteuning aan thuismonitoring kan zijn: inzicht in eigen data en daarmee het vergroten van de eigen regie kan een motivatie zijn om te (gaan) werken aan je leefstijl. Door het handelingsperspectief naar passende leefstijlondersteuning zo makkelijk mogelijk te maken vergroten de kansen dat iemand aan de slag gaat.
Wat kunnen we leren van dit soort voorbeelden?
-
Begin laagdrempelig en maak het aantrekkelijk
Maak je initiatief zo laagdrempelig en aantrekkelijk mogelijk voor betrokkenen: de patiënt, zorgverlener en verzekeraar. Digitale zorg moet geen losstaande innovatie zijn, maar onderdeel van het zorgproces. Integratie met bestaande zorgstructuren en samenwerking tussen het sociaal domein en zorgverleners zijn cruciaal om impact te realiseren. Monitor ook bij de betrokken wat zij van het initiatief vinden. Zij moeten er uiteindelijk gebruik van gaan maken. Hoe ervaart de patiënt het? En leidt de innovatie bijvoorbeeld tot meer eigen regie, hogere therapietrouw of minder ziekenhuisbezoeken?
-
Richt je op de lange termijn gezondheidswinst en niet korte termijn zorgproductie
Toepassing van een aantal initiatieven vraagt tegelijkertijd om randvoorwaarden die nog niet altijd even vanzelfsprekend zijn in Nederland. Denk aan betere gegevensuitwisseling, duidelijke afspraken over privacy en passende bekostiging. Ook moeten prikkels in het systeem, zoals financiële prikkels, meer gericht worden op lange termijn gezondheidswinst in plaats van korte termijn zorgproductie. Dit zijn geen eenvoudige veranderingen, maar internationale voorbeelden laten zien dat ze wel degelijk mogelijk zijn. Dit lukt niet in één keer, maar blijf in beweging en maak kleine stappen. Een proactieve houding werkt.
-
Digitale leefstijlzorg is geen wondermiddel, maar wel een krachtig instrument
De voorbeelden laten ook zien dat digitale leefstijlondersteuning vooral goed werkt in combinatie met persoonlijke begeleiding en wanneer het aansluit bij de behoeften van gebruikers. Technologie kan ondersteunen, motiveren en opschalen, maar de menselijke factor blijft essentieel.
Door actief te leren van buitenlandse voorbeelden kan Nederland versnellen in de ontwikkeling van effectieve preventie. Niet door oplossingen één-op-één over te nemen, maar door te begrijpen wat werkt en waarom. Er gebeurt wereldwijd al ontzettend veel, dus waarom niet beginnen met rondkijken?
Welk idee uit het buitenland zou jouw volgende stap in de opschaling van digitale zorg kunnen versnellen?
Meer lezen?
De kracht van thuismonitoring én leefstijlondersteuning
Ervaringsverhaal: Thuismonitoring & leefstijlinterventie: ‘Het geeft rust én zet me in beweging’